چگونه با فرسودگی شغلی در خدمت مسیحی مقابله کنیم

فرسودگی در خدمت کلیسایی امروز به طور فزاینده‌ای در میان خادمان وفادار انجیل دیده می‌شود. دلایل بسیاری وجود دارد که چرا شبانان و معلمان خداترس که در خدمت مشغول‌اند دچار فرسودگی می‌شوند. دشمنی فزایندهٔ جهانی ستیزه‌جو می‌تواند هم روحیه را در هم بشکند و هم انسان را به افسردگی بکشاند. افزون بر این، تمایل برخی از کسانی که خود را انجیلی می‌نامند به اینکه بیش از آنکه از کتاب مقدس شکل بگیرند از فرهنگ زمانه شکل بگیرند، می‌تواند عمیقا دلسردکننده باشد. در کنار این نبردهای روحانی، برخی مردان و زنان نیکو چنان طبعی حساس دارند که هر مخالفتی - چه بزرگ و چه کوچک - می‌تواند برایشان بسیار سنگین و طاقت‌فرسا جلوه کند.

در این نوشتهٔ کوتاه، می‌خواهم توجه را به اندوه و خستگی‌ای جلب کنم که انسانیت مقدسِ خداوند، عیسای مسیح را عمیقا تحت تاثیر قرار داد. مقصودم این نیست که او فرسودگی خدمت را تجربه کرد. اما در کتاب مقدس، نجات‌دهندهٔ ما به عنوان نمونهٔ کامل یک انسانِ باایمان و خادم خداوند در برابر ما قرار داده شده است که هر خادم انجیل باید از او الگوبرداری کند. با در نظر داشتن این نکته، می‌خواهم دو کار انجام دهم: نخست، برجسته نمودن واقعیتی که اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ یعنی تجربهٔ خداوند قدوس (بی­گناه) ما در مواجهه با آزمایش­های دشوار و تقریبا طاقت‌فرسای خدمتی و دوم، تمرکز استوار عیسی را در میان این دشواری‌ها نشان دهم.

۱. عیسی به یاد می‌آوَرَد و می‌داند

نخست به این کلمات شگفت‌انگیز توجه کنید:

«مرا گفت: "تو خادم من هستی، اسرائیل، که در او جلال خود را نمایان خواهم ساخت."

اما من گفتم: "بیهوده محنت کشیده‌ام و قوّت خویش به باطل و عبث صرف کرده‌ام» (اشعیا ۳:۴۹-۴).

وقتی این متن را تدریس می‌کنم، اغلب از دانشجویانم می‌پرسم: «چه کسی این سخنان را گفته است؟» تاکنون هیچ کس پاسخ درستی نداده است. این کلمات را خادم وفادار و بی‌گناه یهوه بیان کرده است؛ همان کسی که خدا در او «جلال خواهد یافت.» این سخنان از لب‌های خداوند، عیسای مسیح جاری شده است.

دو واژهٔ «هیچ» و «باطل» بسیار پرمعنا هستند. در زبان عبری «هیچ» واژهٔ توهُو (tohu) است، همان واژه‌ای که در پیدایش ۲:۱ می‌یابیم: «زمین بی‌شکل بود.» و «باطل» واژهٔ هِوِل (hevel) است که بارها در کتاب جامعه به کار رفته است: «باطلِ اباطیل». در آستانهٔ مصلوب شدن، هنگامی که نجات‌دهندهٔ ما به خدمت و ماموریت خود می‌نگریست، دوره‌ای از رنج­های خدمتی و شخصی را تحمل کرد؛ البته بدون گناه. مخالفت‌ها چنان بی‌امان بود و شاگردانش چنان کندفهم که او وزن کامل اندوه مزمورنویس را حس کرد؛ همان‌جا که می‌گوید تاریکی تنها دوست اوست (ر.ک مزمور ۱۸:۸۸).

هر مسیحی باید بداند، و هر خادم انجیل لازم است بداند که ما نجات‌دهنده‌ای داریم که اندوه و خستگی خادمان خود را می‌شناسد، زیرا خود آن را تجربه کرده است. وفاداری در خدمت انجیل هزینه دارد. به سخنان مزمورنویس توجه کنید وقتی فریاد می‌زند:

«ای جان من، چرا افسرده‌ای؟ چرا در اندرونم پریشانی؟» (مزمور ۵:۴۲).

او در اعماق اندوه است، نه به سبب نافرمانی، بلکه به این دلیل که تجربهٔ خادم خداوند، یعنی عیسای مسیح را پیشاپیش بازتاب می‌دهد.

نکتهٔ اساسی من این است: وقتی خادمان وفادار خداوند خود را در اعماق می‌یابند، زمانی که آب‌های زندگی و خدمت بر ذهن و دلشان می‌کوبد (ر.ک مزمور ۱:۶۹-۲)، نجات‌دهنده‌ای وفادار دارند که راه عمیق‌ترین خستگی و اندوه را پیموده است. او ساختار وجود شما را می‌شناسد؛ به یاد دارد که شما خاک هستید (مزمور ۱۴:۱۰۳).

۲. ایمان عیسی، اعمال او را هدایت می‌کرد

اکنون به ادامهٔ همان آیات توجه کنید:

«اما به‌یقین حق من با خداوند است، و پاداش من، با خدای من» (اشعیا ۴:۴۹).

وقتی خداوند، عیسای مسیح - پسر بی‌گناه خدا و خادم وفادار او - اعماق آزمایش‌ها و سختی‌های خدمت را تجربه می‌کرد، دل و ذهن پریشان خود را در وفاداری یهوه استوار ساخت. او اعتماد تزلزل‌ناپذیر خود را به نیکویی خدا و وعدهٔ پاداش برای رنج‌هایش حفظ کرد، حتی هنگامی که اندوه و غم بر او هجوم می‌آورد.

ایمان به نیکویی و محبت پدر آسمانی به همین‌گونه ما را نیز قادر می‌سازد که در میان طوفان پایدار بمانیم و هنگامی که همه چیز در اطراف جان ما فرو می‌ریزد همچنان ایستاده بمانیم.

برخی از برگزیده‌ترین خادمان خداوند فرا خوانده شده­اند تا در تاریکی گام بردارند؛ حتی در تاریکی‌ای که گویی هیچ نوری در آن نیست. به این سخنان تکان‌دهنده در اشعیا ۱۰:۵۰ توجه کنید:

«کیست از شما که از خداوند می­ترسد، و سخنان خادم او را می­شنود؟ هر که در تاریکی سالک است و روشنایی ندارد، بگذار بر نام یهوه توکل کند و بر خدای خویش اعتماد بندد.»

خداوند از طریق اشعیا به ما می‌آموزد که بهترین پشتیبان ما، به یاد آوردن این است که خدا کیست، هنگامی که یأس و فرسودگی در خدمت تهدید می‌کند زندگی ما را فرو بپاشد و ما را برای خدمت به خدا و کلیسای او ناتوان سازد.

این تجربهٔ نهایی نجات‌دهندهٔ ما بود. ایمان او به خدا بود که مانع تسلیم شدن و بازگشت او گردید، هنگامی که همهٔ چراغ‌ها برای او خاموش شد و او تنها و ترک‌شده بر صلیب جلجتا آویزان بود. در آن حالتِ ترک‌شدگی، همچنان با ایمان به خدا چنگ زد:

«خدای من، خدای من…» (ر.ک مزمور ۱:۲۲؛ متی ۴۶:۲۷؛ مرقس ۳۴:۱۵).

تاریکی او را در بر گرفت، اما ایمان او به شکلی پرشکوه در همان تاریکی درخشید.

نتیجه

دلایل بسیاری برای فرسودگی در خدمت وجود دارد: کشمکش‌های شخصی، تنش‌های خانوادگی، اختلافات در کلیسا، آشوب‌های ملی، بحران‌های جهانی. دلایل هرچه که باشند، عیسی به هر یک از کسانی که به خون او خریده شده‌اند و عمیقا محبوب او هستند چنین می‌گوید:

به خدا ایمان داشته باشید؛ به پدری که شما را با محبت جاودان دوست می‌دارد، به پسری که خود را برای شما فدا کرد و همیشه زنده است تا برای شما شفاعت کند و به روح‌القدسی که در شما ساکن است تا شما را یاری دهد (ر.ک ارمیا ۳:۳۱؛ رومیان ۲۶:۸؛ عبرانیان ۲۵:۷).

به خدا ایمان داشته باشید و محکم به او بچسبید، همان‌گونه که نجات‌دهندهٔ ما چنین کرد.