۵ نکته که باید دربارهٔ موسی بدانید

موسی یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های کتاب ‌مقدس است. در اینجا پنج نکته دربارهٔ او آمده است که شاید از آنها آگاه نباشید:

۱. موسی کوچک‌ترین میان سه فرزند بود

خواهرش، مریم، به اندازۀ کافی بزرگ بود که بتواند مراقب باشد تا ببیند چه بر سر نوزاد می‌آید و سپس نزد دختر فرعون وساطت کند (خروج 10-1:2). برادرش، هارون، سه سال از او بزرگ‌تر بود (اعداد ۳۹:۳۳ را با تثنیه ۶:۳۴ مقایسه کنید).

۲. زندگی موسی به سه دورهٔ چهل‌ساله تقسیم می‌شود

هرچند خروج باب ۲ به این موضوع اشاره‌ای نمی‌کند، اما اعمال رسولان به ما می‌گوید که موسی هنگامی که آن مرد مصری را کشت چهل ساله بود (اعمال ۲۳:۷). همچنین اعمال رسولان بیان می‌کند که چهل سال دیگر با چوپانی موسی در بیابان گذشت، تا اینکه خدا در بوتهٔ سوزان بر او ظاهر شد (اعمال ۳۰:۷). سپس تثنیه به ما می‌گوید که موسی در سن ۱۲۰ سالگی درگذشت (تثنیه ۶:۳۴). بنابراین موسی چهل سال را در مصر، چهل سال را در بیابان به شبانی گوسفندان و چهل سال را در بیابان به رهبری و شبانی قوم اسرائیل گذرانید.

۳. موسی با زنی کوشی ازدواج کرد (اعداد ۱:۱۲)

ما می‌دانیم که او با صِفّورَه، دختر یک کاهن مدیانی ازدواج کرد، اما آیا زن کوشی که در اعداد ۱۲ ذکر شده، همان صِفّورَه بود؟ (خروج ۱۶:۲ و 21). برخی، از جملۀ آگوستین و کالوین، بر این باورند که صِفّورَه و زن کوشی یک نفر بوده‌اند. دیگران معتقدند که زن کوشی همسر دوم بوده است، زیرا «کوش» معمولا به حبشه (اتیوپی) اشاره دارد. از آنجا که خود کتاب مقدس توضیح بیشتری در این باره نمی‌دهد، باید این موضوع را حل‌نشده باقی بگذاریم.

۴. موسی «بسیار حلیم بود، حلیم‌تر از همهٔ انسان‌هایی که بر روی زمین بودند»

این توصیف دربارهٔ موسی آمده است (اعداد ۳:۱۲). این سخن - که به‌ظاهر از خودِ موسی نقل شده - در نگاه نخست متناقض به نظر می‌رسد. آیا شخصی فروتن یا حلیم می‌تواند به‌درستی دربارهٔ حلیم بودن خود بنویسد؟ برخی پژوهشگرانِ منتقد، این آیه را دلیلی بر اینکه موسی نویسندهٔ این متن نبوده است، می‌دانند.

اما اگر آیه را در متن خود به‌درستی بفهمیم، این توضیح کاملا ضروری است. مریم و هارون به حقِ رهبریِ موسی حمله کرده بودند. موسی به جای واکنش خشم‌آلود یا کینه‌توزانه، اجازه داد خدا از جانب او سخن بگوید. همان‌گونه که تفسیر کایل و دِلیچ می‌گوید:

«از آنجا که او حلیم‌ترینِ همهٔ انسان‌ها بود، می‌توانست این حمله را با آرامش به داورِ کاملا حکیم و عادل بسپارد؛ همان خدایی که او را به این مقام فراخوانده و برای آن شایسته ساخته بود.»

۵. موسی و ایلیا همراه با عیسی بر کوهِ تبدیلِ هیئت ظاهر شدند

موسی و ایلیا همراه با عیسی بر کوه تبدیل هیئت دیده شدند (متی 8-1:17؛ مرقس 8-2:9؛ لوقا 36-28:9).

اینکه چرا موسی و ایلیا - و نه دیگر بزرگان عهد عتیق - با عیسی ظاهر شدند، محل بحث است. برخی بر این باورند که موسی نمایندهٔ شریعت و ایلیا نمایندهٔ انبیاست و این دو با هم، کل عهد عتیق را مجسم می‌سازند. برخی دیگر معتقدند که آنها نمایندهٔ دو دورهٔ اصلیِ معجزات در عهد عتیق‌ هستند.

دیدگاه من این است که موسی و ایلیا دو مردی بودند که در عهد عتیق با خداوند بر کوه سینا ملاقات کردند. از این رو، شایسته است که آنان در زمان تبدیل هیئت مسیح نیز با او ملاقات کنند و بدین‌سان هویت مسیحاییِ او را تایید نمایند.