وقتی می‌میرید، چه بر سر جان شما می‌آید؟

همۀ ما به این موضوع فکر کرده‌ایم. در لحظه‌ای که آخرین نفس خود را می‌کشیم، قلبمان از تپیدن بازمی‌ایستد و جانمان از کالبد اکنون‌مرده‌مان جدا می‌شود، چه رخ می­دهد؟ حقیقت این است که بیشتر ما از مردن می‌ترسیم، حتی اگر از خود مرگ هراسی نداشته باشیم. مردن اغلب مبارزه‌ای دردناک است. مردن غالبا در محیطی استریل و بالینی اتفاق می‌افتد و معمولا فرآیندی ناخوشایند و دردناک است. با این حال، مسیحیان با اعتماد به این وعده که مرگ به معنای ورود به حیات جاودان در حضور خداوند است و نیز با اعتماد به قدرت مسیح برای برخیزاندن مردگان، نیازی ندارند از فرجام مرگ بترسند؛ حتی اگر از فرایند مردن هراس و اضطراب داشته باشند.

داستان‌ها و افسانه‌های بسیاری دربارۀ مرگ و مردن وجود دارد. این امر تا حدی از آن روست که کتاب مقدس فرآیند مردن را توصیف نمی‌کند، هرچند از افراد متعددی سخن می‌گوید که مردند و سپس به وسیلۀ عیسی به زندگی بازگردانده شدند. از جمله ایلعازر (یوحنا ۱۱)، و نمونه‌های دیگری نیز وجود دارند؛ برای مثال، پسر بیوه‌زن نائین در لوقا ۱۱:۷-۱۷، اما ما هیچ گزارش دست‌اولی - حتی از سوی ایلعازر - در اختیار نداریم که نشان دهد این افراد هنگام مرگ چه چیزی را تجربه کردند. تنها می‌توانیم تصور کنیم که ایلعازر هنگامی که برای بار دوم مرد، این بار برای ورود به حیات جاودان، به چه می‌اندیشید.

البته می‌دانیم بدن‌های قیام‌کردۀ ما چگونه خواهند بود، زیرا پولس توصیفی شگفت‌انگیز از دگرگونی کاملی ارائه می‌دهد که هنگام بازگشت مسیح و برخیزانیده شدن ما به صورت فسادناپذیر روی خواهد داد (اول قرنتیان ۳۹:۱۵-۴۹). اما اطلاعات کتاب‌مقدسی چندانی دربارۀ «حالت میانی» در دست نداریم؛ یعنی همان دوره‌ای که جان‌های ایماندارانِ درگذشته در انتظار قیام بدن‌هایشان و برچیده شدن نهایی و کامل لعنت، یعنی مرگ، به سر می‌برند.

همچنین خود ماهیت این پرسش - «وقتی می‌میریم، چه بر سر جان ما می‌آید؟» - زمینه را برای گمانه‌زنی فراهم می‌کند. به یاد دارم مادربزرگ پارسایم که دختر یک شبان بود از شب‌زنده‌داری‌هایش بر بالین اعضای در حال احتضار کلیسا سخن می­گفت. او تعریف می­کرد شخص در حال مرگ، اغلب پیش از کشیدن آخرین نفس، چشمان خود را می­گشود، به سوی آسمان نگاه می‌کرد، نوعی شادی و انتظار را ابراز می‌داشت و سپس تسلیم این امر اجتناب‌ناپذیر می­گشت. او باور داشت که این مقدسان، لحظه‌ای کوتاه از آنچه - یا بهتر بگویم، از «آن کسی» که - در انتظارشان بود، می‌دیدند. ممکن است چنین باشد، اما به همان اندازه محتمل است که واکنش‌های بیوشیمیایی مغز در هنگام از کار افتادن بدن، انواع گوناگونی از فعالیت‌های حسی ایجاد کند. چنین روایت‌هایی، هرچند ممکن است کاملا صادقانه باشند، صرفا تجربی و شخصی‌اند و هیچ مبنایی برای بنا کردن یک آموزۀ اعتقادی فراهم نمی­سازند.

همۀ ما داستان‌هایی دربارۀ کسانی شنیده‌ایم که ظاهرا مرده‌اند و سپس از جهان پس از مرگ بازگشته‌اند. چنین داستان‌هایی جذاب‌اند و همین امر وجود بازار پررونق کتاب‌هایی دربارۀ «تجربه‌های نزدیک به مرگ» را توجیه می­کند؛ کتاب‌هایی که داستانِ سفر شخصیِ نویسنده به بهشت را پیش از بازگشت و نگارش کتابی دربارهٔ تجربه‌اش سر هم می‌کنند. این کتاب‌ها معمولا از دیدار با عزیزان درگذشته سخن می‌گویند، اغلب شامل توصیفاتی از بهشت (معمولا صحنه­های دنیوی اغراق­آمیز)، روایت­هایی از ملاقات با عیسی، سخن گفتن با خدا و توصیف امور آسمانی هستند.

اما همۀ این گزارش‌های احتمالا جعلی، با آنچه کتاب مقدس دربارۀ ورود به حضور خدا به ما می‌آموزد، در تعارض‌اند. اشعیا 1:6-­7 نمونه‌ای برجسته است. هنگامی که اشعیا رؤیایی از خداوند می‌بیند، تحت تاثیر احساس ناشایستگی خویش قرار می­گیرد. روایت‌های کتاب‌مقدسی از مواجهه با خدا - مانند مشاهده‌ای که موسی از جلال خداوند داشت (خروج ۱۸:۳۳-۲۳)، یا ظهور عیسی به دو تن از شاگردانش در راه عِمواس (لوقا 37:24) - اگر نگوییم دهشت، حداقل ترس و هیبتی عمیق از قرار گرفتن در حضور خدای قدوس ایجاد می‌کنند. روایت‌های کتاب‌مقدسی با ماهیت دم­دستی و پیش‌پاافتادۀ ادبیات سطحی مانند «من آسمان را دیدم» یا «با عیسی قدم زدم» همخوانی ندارند.

از آنجا که کتاب مقدس فرآیند مرگ یا تاملات اشخاص در حال مرگ را توصیف نمی‌کند، بسیاری کوشیده‌اند این خلأ را با داستان‌های ساختگی پر کنند. متاسفانه، در این کار بسیار موفق بوده‌اند و افراد زیادی این افسانه‌ها را به عنوان حقیقت می‌پذیرند.

خوشبختانه، کتاب مقدس دو نقطۀ اتکا دربارۀ حالت میانی در اختیار ما قرار می‌دهد که به آماده­سازی ما برای مرگ کمک می­کنند.

نخست، پولس در چندین بخش مشهور به طور خاص به این موضوع می­پردازد که در فاصلۀ میان مرگ ایمانداران تا زمان بازگشت مسیح چه اتفاقی برای آنها می‌افتد. بر اساس دوم قرنتیان 8:5، پولس تعلیم می‌دهد که در لحظۀ مرگ ایماندار، بلافاصله وارد حضور خداوند می‌شویم. این رسول می‌نویسد: «ترجیح می‌دهیم از بدن غربت جسته، نزد خداوند منزل گیریم.» پولس همچنین از اشتیاق خود برای «رخت بربستن از این جهان و با مسیح بودن، که به مراتب بهتر است» سخن می‌گوید (فیلیپیان 23:1). هنگامی که می‌میریم، بلافاصله «با مسیح» هستیم و وارد حضور خدا می‌شویم. معمولا وقتی از «آسمان» سخن می‌گوییم، منظورمان همین است.

دوم، صحنۀ آسمانی‌ای که یوحنا در مکاشفه فصل­های 6-4 توصیف می‌کند، نگاهی اجمالی به آن واقعیتِ پیش‌تر نادیده‌ای به ما می‌دهد که پس از مرگ تجربه خواهیم کرد. ما که تنها بر مسیح توکل کرده‌ایم، به مقدسان نجات‌یافته در برابر تخت آسمانی در حضور خدا خواهیم پیوست. ما هوشیار و از جایگاه خود آگاهیم و با شادی خدا را می­ستاییم.

به بیان ساده، این صحنۀ آسمانی روشن‌ترین تصویری است که از آنچه هنگام مرگ بر سر جان ما می‌آید در اختیار داریم. یوحنا در این سه فصل، تصویری باشکوه از آسمان ارائه می‌دهد؛ جایی که خدا در میان قوم خود ساکن است، تا زمانی که در پایان عصر بدن‌های ما قیام کنند. آسمان همین است: نجات‌یافتگان در حضور خدای قدوس ساکن‌اند و تمام ستایش و جلال را به خالق و نجات‌دهندۀ خود تقدیم می­کنند.

هرچند این صحنه شگفت‌انگیز است و از بسیاری جهات فراتر از درک ماست، اما شایان توجه است که مقدسان در آسمان فریاد برمی‌آورند:

«ای سرور مقتدر، ای قدّوس، ای برحق، تا به کی از داوری زمینیان و گرفتن انتقام خون ما از آنان بازمی‌ایستی؟»
(مکاشفه 10:6).

کسانی که اکنون در حضور خدا در پیشگاه تخت او هستند - آنان که پیش از ما درگذشته‌اند - و اینک حالت میانی، یعنی فاصلۀ میان مرگ و بازگشت خداوند را تجربه می‌کنند، مشتاق آن روزی هستند که عیسای مسیح در روز قیامت و داوری به زمین بازگردد.

پس، هنگام مرگ چه بر سر جان­های ایمانداران می­آید؟

ما بلافاصله وارد حضور باشکوه خداوند می‌شویم و در آنجا در انتظار قیام بدن‌های خود در پایان عصر خواهیم ماند.