الهیات عهد برای کودکان: راهنمایی مقدماتی

وقتی فرزندانمان را به کلاس مدرسهٔ یکشنبه یا برنامه‌های آموزشی کلیسا می‌فرستیم، انتظار داریم چه چیزی بیاموزند؟

چگونه می‌توانیم به آنان کمک کنیم تا شخصیت‌های گوناگون کتاب مقدس را به تصویر بزرگ‌ترِ نقشهٔ نجات خدا پیوند دهند؟

و مهم‌تر از همه، دقیقا چه حقایق بنیادینی وجود دارند که زندگی میلیون‌ها مسیحی را دگرگون کرده‌اند؟

برنامهٔ آموزشی کودکان با عنوان «رشد در کلام خدا» که توسط لیگونیر تهیه شده است، در طول یک سال، مبانی کتاب مقدس را بر اساس چهارچوب الهیات عهد آموزش می‌دهد؛ چهارچوبی که کل داستان کتاب مقدس را به عنوان یک روایت واحد از نقشهٔ نجات خدا و رابطهٔ عهدی او با انسان نشان می‌دهد.

لازم نیست منتظر بمانیم تا فرزندانمان بزرگ شوند تا حقایق بنیادین کتاب مقدس یا مفاهیم الهیاتی را به آنان بیاموزیم.

هدف چنین منابعی، این است که مهم‌ترین عناصر الهیات عهد را با زبانی متناسب با سن کودکان، از طریق پرسش‌ها، گفت‌وگوها و فعالیت‌های آموزشی، برای آنان قابل فهم سازند.

کلیسا، والدین و معلمان، همگی فرا خوانده شده‌اند تا فرمان خداوند عیسی را اطاعت کنند:

«بگذارید کودکان نزد من آیند و ایشان را بازمدارید، زیرا پادشاهی آسمان از آن چنین کسان است» (متی 14:19).

در ادامه، چهار موضوع بنیادی معرفی می‌شود که می‌توانیم در تلاش برای در دسترس قرار دادن پیوسته و وفادارانۀ کتاب مقدس برای فرزندانمان در آموزش­های اولیه­شان، با آنها شروع کنیم:

۱. خدا، آفریننده

برای آموزش الهیات عهد، بهترین نقطهٔ آغاز، همان ابتدای کتاب مقدس است.

خدا آفرینندهٔ همه چیز است.

او جهان را از نیستی، تنها با کلام خود، آفرید.

هرچند خدا در آفرینش، خود را آشکار ساخته است، اما تنها از طریق کلام مکتوب اوست که می‌توانیم معنای واقعی زندگی، مرگ، گناه و شخص مسیح را درک کنیم.

مارتین لوتر می­گوید: «اگر اعمال و قدرت خدا را نشناسم، خود خدا را نیز نمی‌شناسم؛ و اگر خدا را نشناسم، نمی‌توانم او را پرستش کنم، ستایش نمایم، شکرگزاری کنم یا خدمتش نمایم.»

خدا نه تنها همه چیز را آفرید، بلکه بر تمام آفرینش خود حاکمیت داشته و از طریق عهد از خلقت خود مراقبت می‌کند (رومیان ۵؛ اول قرنتیان ۱۵).

عهد، وعده­ای همراه با برکات و تعهدات است.

عهدهای خدا خودسرانه یا معامله­گرانه نیستند، بلکه مکاشفهٔ قدوسیت خدا و شیوهٔ عمل او در خلقتش می­باشند.

خدا همیشه مطابق ذات تثلیثی خود عمل می‌کند، نه بر اساس احساسات زودگذر، مصلحت‌اندیشی‌ یا عمل­گرایی.

کتاب مقدس سه عهد بنیادین را آشکار می‌کند:

• عهد فدیه (میان اشخاص تثلیث پیش از آفرینش)
• عهد اعمال (با آدم پیش از سقوط)
• عهد فیض (پس از سقوط، در مسیح)

شناخت این عهدها به کودکان کمک می‌کند تا کل داستان کتاب مقدس را همچون یک روایت واحد و منسجم درک کنند.

۲. مسیح

تمام کتب مقدس به مسیح اشاره می‌کند.

از پیدایش تا مکاشفه، صدها داستان گوناگون در کنار هم، بزرگ‌ترین داستان تاریخ را روایت می‌کنند:

داستان فیض خدا نسبت به آفرینش که در نهایت در شخص و کار عیسای مسیح آشکار می‌شود.

الهیات عهدی، عهد عتیق و عهد جدید را به هم پیوند می­دهد تا خدای قدوس را هم در شریعت و هم در کار یک­بار برای همیشۀ مسیح، نشان دهد (غلاطیان ۲۴:۳-۲۹).

مسیح به جای فراموش کردن شریعت، عهد اعمال را با زندگی کاملا مطیع، مرگ کفاره‌ای و رستاخیز خود، به‌کمال انجام داد و قوم خود را وارد عهد فیض ساخت (متی 17:5).

عیسی، که هم کاملا خدا و هم کاملا انسان است، تنها واسطهٔ میان خدای قدوس و انسان گناهکار می‌باشد.

ما تمام برکات عهد فیض را به واسطۀ فرستادن پسر از سوی پدر، زندگی و مرگ و رستاخیز کفاره‌ای او، و کار احیاکنندهٔ روح‌القدس، دریافت می­کنیم.

مسیحیان با اتحاد با مسیح از طریق ایمان، اکنون می‌توانند خدا را «پدر» بخوانند و از آرامش، اطمینان و آسایشی که تنها در او یافت می‌شود، بهره‌مند گردند.

۳. کلیسا

عهد فیض برای جامعه­ای از ایمانداران از هر قبیله، امت و زبان است. در این عهد، هیچ کس تک­رو نبوده و هیچ تبعیضی وجود ندارد.

برای شناخت کلیسا، باید الهیات عهد و اهمیت یک ایمان تاریخی را درک کنیم که در آن پرستش جمعی در اولویت است.

انجیل، قوم عهد را زیر یک پرچم متحد می‌کند:

عیسی تنها راه نجات است (یوحنا 6:14).

در آدم نخست، همهٔ انسان‌ها در گناه مردند.

اما در آدم آخر، یعنی مسیح، ایمانداران از راه ایمان پارسا شمرده می‌شوند (اول قرنتیان 45:15).

این ایمان ما را از قلمرو تاریکی بیرون ‌آورده و به نور خدا منتقل می‌کند؛ جایی که هر که نام مسیح را بخواند، دیگر هرگز جدا یا تنها نخواهد بود.

هرچند این یک واقعیت کنونی است، اما ما همچنان تا زمانی که مسیح بازگردد یا ما را به خانه فرا خواند، در این دنیای شکسته و سقوط‌کرده زندگی می­کنیم.

از این رو، عبادت روز خداوند (یکشنبه) تنها یکی از برنامه‌های ترجیحی آخر هفته نیست، بلکه تصویری از هدف نهایی آفرینش انسان است:

شناخت هرچه بیشتر خدای خالق و مشارکت در آرامش تثلیثی که او ما را در مسیح به آن دعوت می‌کند.

۴. دعوت

به فرزندان خانواده‌های ایماندار، همانند همهٔ کسانی که انجیل را می‌شنوند، امتیازی ویژه و منحصربه‌فرد داده شده است. فراخوانی مکرر برای ادامه دادن در راه خدا.

وقتی الهیات عهد را به کودکان آموزش می‌دهیم، در واقع چهارچوبی برای تمام زندگی آنان بر اساس حقیقت ابدی فراهم می‌کنیم.

اما اگر تعلیم ما تنها به حفظ کردن مطالب یا اصلاح رفتار محدود شود، هنوز به هدف خود که فرا خواندن آنها برای ماندن در تاک حقیقی یعنی خداوند عیسای مسیح است، نرسیده‌ایم.

ما می‌خواهیم فرزندانمان را فرا خوانیم تا با ایمان به وعده‌های خدا پاسخ دهند و از طریق ابزار فیض - کلام خدا، دعا، آیین‌های مقدس و مشارکت در کلیسا - در مسیح، آن تاک حقیقی، رشد کنند.

این فراخوان در بستر کلیسای محلی، دقیقا همان چیزی است که داستان­های گوناگون کتاب مقدس از آن ساخته شده­اند:

دعوت خدا برای ایمان آوردن به وعده‌های او.

فوریتی در این پیام وجود دارد که می­توانیم به فرزندانمان ابراز کنیم، در حالی که صبورانه آنها را آموزش و پند می­دهیم تا:

«خداوند را حینی که یافت می‌شود، بجویید» (اشعیا 6:55).

نتیجه‌گیری

آموزش الهیات عهد به کودکان، تنها آموزش مجموعه‌ای از مفاهیم الهیاتی نیست.

بلکه کمک کردن به آنان است تا کل کتاب مقدس را همچون یک داستان واحد ببینند؛ داستانی که از آفرینش آغاز می‌شود، در عهدهای خدا ادامه می‌یابد، در شخص و کار عیسای مسیح به اوج می‌رسد، و سرانجام در آفرینش تازه به کمال خواهد رسید.

چنین آموزشی، کودکان را به بزرگ‌ترین سفر زندگی هدایت می‌کند؛ سفری که در آن می‌توانند در مسیح حقیقتا شناخته شوند، امنیت کامل داشته باشند، و به وسیلۀ شبان نیکو در کنار آب‌های آرام هدایت شوند، هم در این زندگی و هم در حیات جاودان.