چگونه روایت‌های تاریخی را مطالعه کنیم؟

کتاب‌مقدّس روایت عهدی را درباره‌ی خلقت همه‌چیز توسط خدا، سقوط انسان در گناه، رهایی از طریق عهد فیض و تدابیر مختلف آن، و کمال یافتن همه‌چیز در جلال آخرالزمانی ثبت می‌کند. خود خدا روایتگر اصلی است، به‌عنوان کسی که پایان را از آغاز اعلام می‌کند (اشعیا ۴۶: ۱۰) و خود او اول و آخر است (اشعیا ۴۴: ۶؛ اشعیا ۴۸: ۱۲). این یک روایت کهن است که در طول حدود ۱۵۰۰ سال به سه زبان مختلف گفته شده است. متون ادبی دنیای باستان همیشه مانند مال ما نیستند، بنابراین درک آنچه در این حکایات با آن روبه‌رو می‌شویم می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. ازاین‌رو، در ادامه سه راهکار خواندن ارائه می‌شود که می‌توانند به ما کمک کنند تا هنر روایت تاریخی باستان را که در کتاب‌مقدّس بیان شده، بهتر درک کرده و از آن بهره ببریم.

۱. درک کنید که روایت یکپارچه‌ی کتاب‌مقدّس همیشه به ترتیب زمانی بیان نشده است.

این امر را می‌توان در یک تکنیک ادبی باستان مشاهده کرد که در آن نویسنده بیانیه‌ای را مطرح می‌کند و سپس به عقب بازمی‌گردد تا بر جزئیات مهم درباره‌ی خود واقعه یا نحوه‌ی وقوع چیزی تمرکز کند. گاهی اوقات در کتاب‌مقدّس، الهیات بر ترتیب زمانی در چینش وقایع ثبت‌شده برتری دارد. برای مثال، پیدایش ۲ با توصیف روز هفتم خلقت آغاز می‌شود (آیات ۱‐۳)، اما بقیه‌ی فصل به عقب بازمی‌گردد تا وقایع روز ششم را با جزئیات بیشتر بررسی کند (آیات ۴‐۲۵). پیدایش ۱۰ نام‌ها و نوادگان نوح، به‌اصطلاح جدول ملت‌ها، را ثبت می‌کند که «بر حسب قبیله‌ها و زبان‌ها و سرزمین‌ها و ملت‌هایشان» فهرست شده‌اند (پیدایش ۱۰: ۳۱). با این حال، در فصل بعدی، ما به زمانی بازمی‌گردیم که تنها یک قبیله، زبان، سرزمین و ملت وجود داشت تا بر وقایع برج بابل تمرکز کنیم. همین امر در مورد ۱ سموئیل ۱۶ و ۱۷ نیز صادق است. در پایان فصل ۱۶ از ۱ سموئیل، داوود مورد محبت شائول قرار می‌گیرد و تمام‌وقت به‌عنوان سلاح‌دار او خدمت می‌کند. در فصل بعدی، داوود برای شائول ناشناس است و نمی‌داند چگونه سلاح او را در دست گیرد.

۲. در هر صورت، اجازه دهید متن خودش را تفسیر کند.

روایت کتاب‌مقدسی هم شامل وقایع ثبت‌شده و هم گفتگوها یا سخنان شخصیت‌های ظاهرشده در آن وقایع است. گاهی اوقات، یک گفتگوی اوج‌دار به شما سرنخی را می‌دهد که برای درک اینکه چرا چنین وقایعی ثبت شده‌اند و آن وقایع به چه معنا هستند، نیاز دارید.

برای مثال، در ۱ پادشاهان ۱۷ با نبی، ایلیا، آشنا می‌شویم، که پیام یک خشکسالی سه‌ساله را به شاه اَخاب می‌رساند. او سپس به رودخانه‌ای می‌رود که در آن برای مدت نامعلومی توسط کلاغ‌ها تغذیه می‌شود. سپس، به فرمان خداوند، از سرزمین موعود خارج می‌شود تا با یک بیوه و پسر جوانش زندگی کند. پسر می‌میرد، و ایلیا به‌طور معجزه‌آسا پسر را از مرگ برمی‌خیزاند. پاسخ بیوه زن کلید کل حکایت است: «اینک یقین دارم که تو مرد خدا هستی و کلام یَهْوِه در دهان تو راستی است» (۱ پادشاهان ۱۷: ۲۴). همین تکنیک دوباره در فصل بعدی به کار گرفته می‌شود. پس از اینکه ایلیا انبیای بَعْل را در یک مسابقه شکست می‌دهد، مردم اعلام می‌کنند: «یَهْوِه او خداست؛ یَهْوِه او خداست» (۱ پادشاهان ۱۸: ۳۹). در روزگاری از انبیای دروغین و خدایان دیگر، کتاب‌مقدّس هم در کلام و هم در عمل شهادت می‌دهد که یَهْوِه خدای حقیقی است و انبیای او حقیقت او را بیان می‌کنند.

۳. مراقب غیرمنتظره‌ها باشید.

گاهی اوقات، یک چیز عجیب یا خارج از چارچوب ثبت می‌شود تا واقعه‌ای آینده و اوج‌دارتر را پیش‌بینی کند یا انتظار آن را ایجاد نماید. روایت تاریخی باستان با تکرار و مرور خود، آموزش می‌دهد. همیشه به دنبال پژواک باشید. برای مثال، در خروج ۲، درست پس از گزارش تولد موسی، ثبت شده است که موسی یک مصری را که یک عبرانی را می‌زد، کشت. سپس، مردم خودش علیه او شکایت کردند و او به بیابان فرار کرد، جایی که او چهل سال بعدی را در بیابان سرگردان گذراند (آیات ۱۱‐۱۵). ما باید در مورد این روایت کوتاه چه فکر کنیم؟ آیا می‌گوید: «گناه شما، شما را پیدا خواهد کرد» (اعداد ۳۲: ۲۳)؟ یا می‌گوید که اگر خدا می‌تواند از کسی مانند موسی، یک قاتل، استفاده کند، پس قطعاً می‌تواند از کسی مانند من یا شما نیز استفاده کند؟ هر دو درست هستند، اما منظور اصلی روایت این نیست. این وقایع در زندگی موسی، آنچه را که قرار است اتفاق بیفتد، پیشگویی می‌کنند. موسی، به‌عنوان ابزار خدا، قرار است تمام قوم خدا را رهایی بخشد، که منجر به مرگ هزاران مصری می‌شود. پس از آن، او چهل سال دیگر را با هم‌وطنان عبرانی خود که به شکایت و غرغر کردن علیه او ادامه خواهند داد، در بیابان سرگردان خواهد گذراند.

نتیجه‌گیری

شکل هنری روایت تاریخی باستانی که در کلام خدا یافت می‌شود، هم زیبا و هم پیچیده است. هنگام خواندن این روایت‌ها، با دقت بخوانید و تمام جزئیات را در نظر بگیرید، هم آنچه گنجانده شده و هم آنچه گنجانده نشده است. در نهایت، و از همه مهم‌تر، سخت تلاش کنید تا بفهمید چگونه تمام واحدهای روایی فردی کتاب‌مقدّس در یک روایت بزرگ، که در شخص و کار عیسی مسیح به اوج خود می‌رسد، گرد هم می‌آیند (یوحنا ۵: ۳۹، ۴۵–۴۷؛ لوقا ۲۴: ۴۴).