چرا در کریسمس سرود می‌خوانیم؟

در طول تاریخ، انسان‌ها همواره عاشق آواز خواندن بوده‌اند. چه در مسابقات ورزشی و چه در جشن‌های تولد، مردم با اشتیاق آواز می‌خوانند؛ حتی گاهی نبودِ استعداد طبیعی موسیقایی خود را آشکارا به نمایش می­گذارند. آواز خواندن جمعی - به‌ویژه در ایام کریسمس - به یک سنت فرهنگی تبدیل شده است. اما چرا خواندن سرودهای کریسمسی و سرودهای پرستشی، حتی زمانی که حرفه‌ای اجرا شوند و هیچ علاقه­ای به معنای کلمات آن نداشته باشیم، این‌چنین تاثیر عمیقی بر ما می‌گذارد؟

سرودخوانی در پرستش، همواره هم واعظان و هم جماعت کلیسا را با این چالش روبه‌رو کرده است که چگونه و چرا باید انجام شود. جان وِسلی در سال ۱۷۶۱ مجموعه‌ای با عنوان «دستورالعمل‌هایی برای سرودخوانی» نوشت تا جامعهٔ مِتُدیست را در این زمینه تعلیم دهد. این نوشته، پس از انتشار، نه تنها بر مِتُدیست‌ها، بلکه بر دیگران نیز اثرگذار شد. دو مورد از این دستورالعمل‌ها چنین‌اند:

«با شور و حرارت و با شهامتی نیکو بخوانید. مبادا چنان بخوانید که گویی نیمه‌جان یا نیمه‌خواب هستید، بلکه صدای خود را با قدرت بلند کنید. اکنون از صدای خود بیشتر از زمانی که سرودهای شیطان را می‌خواندید، خجالت نکشید و از شنیده شدن آن نترسید.»

و نیز:

«با فروتنی بخوانید؛ فریاد نزنید تا صدایتان بالاتر از دیگران شنیده شود یا از جماعت متمایز گردد؛ مبادا هماهنگی را از بین ببرید. بلکه بکوشید صدایتان را با دیگران یکی سازید تا نوایی واحد و دلنشین پدید آید.»

با وجود همهٔ محدودیت‌هایمان، در کریسمس است که «صدای خود را با قدرت بلند می‌کنیم». شاید یکی از دلایلش این باشد که این سرودها را واقعا می‌شناسیم. آشنایی و تکرار، همان چسبی است که مشارکت جمعی را تقویت می‌کند. پولس رسول، مسیحیان را تشویق می‌کند که فارغ از مهارت موسیقایی «با شکرگزاری و از صمیم دل برای خدا بسرایید» (کولسیان ۱۶:۳).

یکی از ساده‌ترین مکان‌ها برای یادگیری آواز خواندن، کلیساست. مزامیر، سرودها و نغمه‌های روحانی به‌راحتی در ذهن ما باقی می‌مانند و تا پایان عمر فراموش نمی‌شوند. کارشناسان می‌گویند عمل آواز خواندن، رشته‌های حافظهٔ مغز را که مربوط به واژه‌ها و زیر و بم صدا هستند فعال می‌کند. به همین دلیل، در خانه‌های سالمندان، بسیاری از افرادی که در حالت عادی واکنشی ندارند، در ایام کریسمس با شنیدن سرودهای «شادی بر جهان» یا «شب خاموش» جان تازه می‌گیرند و همراهی می‌کنند.

اما سرودهای کریسمس فقط برای لذت نیستند؛ بسیاری از آنها غنای عمیق تعلیمی و الهیاتی دارند. مارتین لوتر از سرود به عنوان ابزاری اساسی برای رشد کلیساهای نوپای لوتری در دههٔ ۱۵۲۰ و پس از آن استفاده می‌کرد. آنان کُرال‌ها (سرودهای کلیسایی) و کَتِکیزِم را می‌خواندند، زیرا سرود یکی از مهم‌ترین ابزارهای تعلیم برای کلیساهای تازه‌تاسیس بود.

امروزه نیز موسیقی، ما را در بسترِ جامعهٔ مسیحی شکل می‌دهد. در کلیسای «اندریاس قدیس»^[1]، آر.سی. اسپرول اغلب زمانی را صرف توضیح «چرایی» پرستش می‌کرد، نه اینکه صرفا آن را به صورت عادت انجام دهد. او پس از یکی از سرودها پرسید:

«آیا متوجه هستید که همین الآن چه می‌خواندید؟»

برای او، سرودخوانی مانند آنزیمی حیاتی بود که به هضم کلام خدا کمک می‌کرد.

اما الهیات چگونه در سرودهای کریسمسی نقش­آفرینی می‌کند؟ بیایید چند نمونه را بررسی کنیم.

«شادی بر جهان، خداوند آمد»

این سرود با ملودی ANTIOCH اجرا می­شود ملودی­ای که لووِل مِیسون^[2] آن را با اقتباس از آثارِ هندل^[3] تنظیم کرده است. متن سرود از اسحاق واتس^[4] می­باشد و به موضوعاتی همچون جلال، حاکمیت، قدوسیت، حقیقت و فیض خدا می­پردازد. این سرود گویی فهرستی جامع از صفات خداست که هر واعظی می‌تواند به آن استناد کند.

«ای عمانوئیل، بیا، بیا»

این سرود با ملودی کهن VENI EMMANUEL که یکی از سرودهای مناجاتی اولیۀ کلیساست خوانده می‌شود. سرود تمنایی سرشار از اشتیاق برای آمدن عمانوئیل، که ریشه در کتاب اشعیا دارد و با اشارات متعدد به ماهیت و رسالت آن کودک الهی یعنی عیسای مسیح می­پردازد.

«تسلی دهید، قوم مرا تسلی دهید»

این سرود با ملودی THIRSTING اثر لوییس بورژوا^[5]، یکی از آهنگسازان برجستۀ مزامیر ژنو، و بر اساس اشعیا ۱:۴۰-۲ ساخته شده است. متن آن متعلق به قرن هفدهم و اثر یوهانس اولئاریوس^[6]، تعالیم مسیحی دربارهٔ قدرت نبوتیِ «کلمه» (لوگوس) و هدف خدا از فرستادن نجات‌دهنده را بیان می­کند.

«ای شهر کوچک، بِیت‌لِحِم»

این سرود با ملودی ST. LOUIS اثر ال. اچ. رِدنِر^[7] خوانده می‌شود. این ملودی متعلق به قرن نوزدهم، تحقق روشنِ نبوتِ میکاه ۲:۵ را نشان می‌دهد. متن سرود از فیلیپس بروکس^[8] در سال ۱۸۶۸، روایت لوقا از تولد عیسی را بازگو می‌کند و در بند چهارم، دعایی روشن و انجیل‌محور ارائه می‌دهد:

«ای کودک مقدسِ بِیت‌لِحِم،

از تو تمنا داریم بر ما فرود آیی؛

گناه ما را بیرون کن و به درون ما داخل شو؛

امروز در وجود ما متولد شو.

ما صدای فرشتگان کریسمس را می‌شنویم

که آن بشارت عظیم و شادی‌بخش را اعلام می‌کنند؛

ای خداوندگار ما، عمانوئیل،

نزد ما بیا، و با ما ساکن شو.»

«تویی که پیش از این غرق در جلال بودی»

این سرود با ملودی QUELLE EST CETTE ODEUR AGREABLE یک سرود سنتی فرانسوی است که توسط چارلز اچ. کیتسون^[9]تنظیم شده است، و متن آن از فرانک هاوتُن^[10] است:

«تویی که پیش از این، فراتر از هر جلالی غنی بودی،

به خاطر محبت، فقیر شدی؛

تخت‌های پادشاهی را برای آخوری رها کردی،

و صحن‌های فرش­شده با یاقوت‌ را به کف یک اصطبل فروختی.

تویی که فراتر از هر ستایشی، خدایی

تنها به خاطر محبت، انسان شدی؛

چنان فروتن گشتی، تا گناهکاران را برکشی،

و با تدبیر ابدی­ات، آنان را به سوی آسمان بالا بری.

تویی که محبتت فراتر از توصیف است،

ای نجات‌دهنده و پادشاه، تو را می‌پرستیم.

ای عمانوئیل که در ما ساکنی،

ما را آن‌گونه بساز که می‌خواهی باشیم.»

پس چرا سرودهای کریسمس را می‌خوانیم؟

بی‌شک، این سرودها شادی می‌بخشند، ما را به یاد تولد و زندگی عیسی می‌اندازند، و از نظر روحانی ما را شکل می‌دهند. در روزهای منتهی به کریسمس، ما آموزه‌هایی چون آفرینش، جلال، تجسم و کفاره را - تنها برای نام بردن چند نمونه - در قالب سرودها و نغمه‌های آشنا تکرار می‌کنیم. و در این فرایند، تشویق می‌شویم که هر روز انجیل مسیح را در زندگی خود به عمل آوریم.

^[1] Saint Andrew’s Chapel

^[2] Lowell Mason

^[3] Handel

^[4] Isaac Watts

^[5] Louis Bourgeois

^[6] Johannes Olearius

^[7] L.H. Redner

^[8] Phillips Brooks

^[9] Charles H. Kitson

^[10] Frank Houghton