غضب خدا چیست؟

غضب خدا، واکنش خدای قدوس و عادل ما در برابر گناه و گناهکارانی است که گناهشان به وسیلۀ کفارهٔ مسیح پوشانده نشده است. هرچند بسیاری از مردم دوست ندارند خدا را خدای غضبناک بدانند، اما کتاب مقدس بارها از اجرای غضب خداوند علیه شرارت سخن می‌گوید. هم عهد عتیق و هم عهد جدید به‌روشنی شهادت می‌دهند که خدا غضب خود را بر بی‌عدالتی و ناراستی فرو می‌ریزد (ر.ک تثنیه ۸:۹؛ دوم پادشاهان ۲۶:۲۳؛ مزمور ۹:۲۱؛ ۱۱:۹۰؛ اشعیا ۹:۱۳؛ میکاه ۱۵:۵؛ صَفَنیا ۱۸:۱؛ یوحنا ۳۶:۳؛ رومیان ۱۸:۱؛ افسسیان ۶:۵؛ مکاشفه ۱:۱۶).

غضب الهی و صفات خدا

خدا به دلیل ذات خویش، غضب خود را بر بی‌عدالتی جاری می‌سازد. کتاب مقدس شهادت می‌دهد که خدا پارسا و عادل است (تثنیه ۴:۳۲؛ دانیال ۱۴:۹؛ رومیان ۱۷:۱؛ مکاشفه ۳:۱۵). اگر خدا شرارت و شریران را مجازات نکند، نمی‌تواند پارسا و عادل باشد؛ بنابراین فرو ریختن غضب او بر گناه، کاملا با شخصیت پارسایانۀ او سازگار است.

گناهکاران باید تاوان جرائم خود را بپردازند، و خدا نمی‌تواند گناهکار را بدون اجرای عدالت خود تبرئه کند، زیرا در آن صورت خود او ناعادل خواهد بود (خروج ۶:۳۴-۹).

از سوی دیگر، خدا محبت است (اول یوحنا ۷:۴-۸)، و یکی از چیزهایی که او دوست می‌دارد عدالت است (مزمور ۵:۳۳). چون خدا کامل است، محبت او به عدالت نیز کامل است؛ و در نتیجه باید از «راه شریران» نفرت داشته باشد (امثال ۱۵:‏۹؛ نیز تثنیه ۴:۳۲).

خدا نمی‌تواند غضب خود را نشان دهد مگر آنکه گناهی وجود داشته باشد، و گناه نیز بدون موجوداتی که گناه کنند وجود ندارد. بنابراین، غضب الهی بدون آفرینش و سقوط آن در گناه ظاهر نمی‌شود. به همین دلیل بسیاری از الهیدانان، غضب را صفتی نسبی از صفات الهی دانسته‌اند، نه صفتی مطلق.

صفات مطلق الهی صفاتی هستند که حتی اگر خدا هیچ چیز را نمی‌آفرید نیز آشکار می‌بودند، مانند اَزَلیت و علم مطلق. خواه خدا جهان را می‌آفرید و خواه نمی‌آفرید، او همچنان ازلی و دانای مطلق بود.

اما صفات نسبی، تنها زمانی ظاهر می‌شوند که چیزی خارج از خدا وجود داشته باشد که خدا با آن ارتباط برقرار کند. همان‌گونه که گفته شد، غضب صفتی نسبی است، زیرا اگر گناهکاری وجود نداشت، غضب الهی نیز آشکار نمی‌شد.

با این حال، این بدان معنا نیست که غضب چیزی است که خدا به واسطۀ آفرینش به دست آورده باشد. خدا به سبب آنچه در ذات خود هست - یعنی نیکویی و عدالت - در برابر گناه با غضب واکنش نشان می‌دهد. ظهور غضب الهی به این دلیل است که مخلوق تغییر کرده و گناهکار شده است، نه اینکه خدا تغییر کرده باشد. گناهکاران هنگامی که در حضور خدای کاملا عادل قرار می‌گیرند غضب را تجربه می‌کنند، نه به این دلیل که خدا در واقعۀ سقوط، صفت تازه‌ای یافته باشد. زیرا خدا تغییر نمی‌کند (ملاکی ۶:۳).

تجربهٔ غضب خدا

کتاب مقدس به‌روشنی بیان می‌کند که غضب خدا هولناک است. کتاب مقدس اغلب از «حرارت سوزان غضب خدا» سخن می‌گوید (خروج ۱۱:۳۲؛ مراثی ارمیا ۱۱:۴). حتی مکانی را که غضب جاودان خدا بر گناهکارانی که هرگز از گناه خود به سوی مسیح بازنگشته‌اند در آن اجرا می‌شود، «دریاچۀ آتش» توصیف می‌کند (مکاشفه ۱۰:۲۰).

عیسی با اشاره به اشعیا ۲۴:۶۶ می‌گوید در جهنم «کرم ایشان نخواهد مرد» (مرقس ۴۲:۹-۴۹). با این تصویر، نجات‌دهندهٔ ما داوری خدا را به صورت نابودی‌ای بی‌پایان و پیوسته توصیف می‌کند.

انبیا و رسولان همچنین از ویرانی و هلاکت عظیم در «روز خداوند» سخن می‌گویند. این عبارت می‌تواند هم به داوری‌های خاص خدا در طول تاریخ اشاره داشته باشد و هم به داوری نهایی او در پایان زمان (اشعیا ۶:۱۳؛ حزقیال ۳:۳۰؛ یوئیل ۱۵:۱؛ دوم پطرس ۱۰:۳).

به دلیل این توصیف‌های یادشده، بسیاری از مردم تصور می‌کنند غضب خدا تنها در جلوه‌های بزرگ و آتشین داوری ظاهر می‌شود. اما در واقع این جلوه‌ها اوج و کمال غضبی هستند که پیش‌تر آغاز شده است. آیاتی مانند رومیان ۱۸:۱-۳۲ نشان می‌دهد که خدا غالبا غضب خود را یک­باره اِعمال نمی‌کند، بلکه در طول زمان و به‌تدریج. پولس می‌گوید بخشی از غضب خدا این است که انسان‌ها را به گناهشان وامی‌گذارد و اجازه می‌دهد بیشتر در آن فرو روند.

خدا اغلب گناهکاران سرسخت و توبه­ناپذیر را مدتی طولانی در گناهی که دوست دارند رها می‌کند و اجازه می­دهد تا مدت­ها پیش از آنکه در داوری نهایی آن را نابود سازد به انجام گناهی که در دل تمایل دارند، بپردازند. خدا در غضب خویش گناهکاران توبه­ناپذیر را به گناه خود وامی‌گذارد.

امید برای کسانی که تحت غضب خدا هستند

روز نهاییِ غضب بر گناهکاران خواهد آمد. اما خدا همچنین رحیم است و عیسای مسیح را فراهم کرده است تا ما را از غضب آینده نجات دهد (اول تسالونیکیان ۱۰:۱).

عیسای مسیح، پسر خدا، انسان شد تا مجازات عادلانهٔ خدا بر گناه را بر دوش گیرد. در عیسای مسیح، خدا غضب خود را فرو می‌ریزد و آن را بر خود می‌گیرد. بدین‌گونه خدا خود را عادل نشان می­دهد، زیرا گناه در مسیح مجازات شده است؛ و همچنین سرشار از رحمت، زیرا کفارهٔ مسیح سبب می‌شود خدا نسبت به گناهکارانی که از گناه خود بازگشته و به مسیح ایمان می‌آورند خرسند و آشتی‌پذیر باشد (رومیان ۲۱:۳-۳۱).

خداوند از نشان دادن محبت پایدار و رحمت خشنود می‌شود (میکاه ۱۸:۷)، و هر کس که برای نجات تنها بر عیسای مسیح تکیه کند، به طور کامل از غضب جاودان خدا رهایی خواهد یافت (عبرانیان ۲۵:۷).